"Heidens
Jaarboek 2012"
Nu te bestellen
MetTrots melden we dat het 10e Heidens
Jaarboek klaar is. Nog net op tijd voor de feestdagen, zodat u tijdens
de lange donkere Joelnachten heidens leesvoer heeft. Deze extra dikke
uitgave (108 blz) telt 4 artikelen en 6 korte verhalen.
INHOUD
We beginnen met de vertaling van twee hoofdstukken uit het meesterwerk van de vermaarde Oudgermanist Jan de Vries: "Die geistige Welt der Germanen" uit 1964. In dit boek beschrijft hij de "geestelijke wereld der Germanen". Dus o.a. hoe onze heidense voorouders in het leven stonden en tegen de dood aan keken. Hoe beleefden ze deze wereld, en de andere wereld; en hoe communiceerden deze twee werelden met elkaar. Waarom handelden heidenen zoals ze deden. Al deze vraagstukken reconstrueert De Vries schijnbaar moeiteloos en meesterlijk, uit de spaarzaam overgeleverde oude saga's, mythen en kunstvoorwerpen.
Met deze twee hoofdstukken ronden we tevens ons heidense vertaalproject van Die geistige Welt af. Een klus die al in 2006 begon.
In het eerste hoofdstuk, de inleiding, schetst Jan de Vries de inhoud bvan het boek, en geeft hij aan tegen welke problemen hij aanliep bij zijn beschrijving van de mentaliteit van de heidense Germanen. Hij geeft aan dat het al heel moeilijk is een 'volkspsychologische beschrijving' van tegenwoordige volkeren te geven, laat staan van een volk dat eeuwen geleden leefde en waarvan slecht spaarzaam bronnen bewaard gebleven zijn. Heel eerlijk geeft hij ook aan dat 'objectief' onderzoek op zelfbedrog rust. Bij ieder geschiedkundig onderzoek dat verder gaat dan een naakte beschrijving van de feiten, is er een "snaar van de ziel van de auteur die meetrilt". Iedereen is namelijk een kind van zijn/haar tijd. Ondanks die subjectiviteit, vindt De Vries dat iedere generatie het aan haarzelf verplicht is, om opnieuw een antwoord te vinden op de vraag wat onze voorouders bewoog, om te handelen zoals zij deden. Daarbij dienen we ons bewust te zijn, dat de tijdgeest waarin we leven, de uitkomst van ons onderzoek altijd kleurt. Dat laat niet achterwege dat "nuchterheid, en betrouwbaarheid en pijnlijke eerlijkheid altijd de ornamenten van wetenschappelijk onderzoek zijn"; aldus Jan de Vries.
Deze wetenschappelijke verantwoorde instelling past Jan de Vries ook toe op hoofdstuk vier dat als titel "De Harde Wet" gekregen heeft. In misschien wel het mooiste hoofdstuk van het boek, verft de schrijver met brede penseelstroken, op een werkelijk indrukwekkende wijze, de twee basisaanschouwingen van het Germaanse levensgevoel: 'lot' en 'eer'. Enkele begrippen die de revue passeren zijn: mátt en megin, heill, gæfa en ættargipt, hamingja, fylgja en ættarfylgja, sköp en sköp norna, ørlög,norna dómr, urðr, Ráð ok regin, höpt en bönd, Ragnarök en miötuðr.
Het derde artikel uit dit HJB is een lang artikel van de hand van Boppo, dat de verschillende betekenissen van het woord 'rune' behandelt. En dan wel door de loop van de eeuwen heen. Wat hebben runen, de Gotische bisschop Wulfila, de Griekse 'Eluesische mysteriën', de thulr, het Walhalla en het mysterie van Odin met elkaar te maken? Als u het artikel gelezen hebt, weet u het antwoord. En ook weet u, waar deze curieuze zinsnede op slaat: "De mystieke ervaring van de Germaanse heiden is die van een krijger, de 'unio mystica' van de christen die van een bureautijger."
Na het 'runenartikel' volgen zes korte verhalen. Zes sfeervolle en soms huiveringwekkende verhalen van 999 woorden lang, die voorgedragen werden tijdens ons Joelfeest op vrijdagavond 16 december 2011.
Dit HJB sluit af met een artikel van de hand van Gerard. Hij vertelt zeer boeiend over de betekenis van het zinnebeeld van de vijf ogen op een bruidskist in het stadhuis van Ameide. Daarbij zijn zowel de etymologie en archeologische vondsten met daarop zinnebeelden, hulpmiddel bij het vinden van de verklaring van het waarom.
Bestellen
Het HJB is te bestellen door een E-mail te sturen naar [grimmsma
@ live.nl] mét je adresgegevens. Ik stuur je vervolgens de
betalingsgegevens.
Specificaties van het
HJB 2012:
- prijs: 9 euro (dit zijn de totale kosten van het boekje én het
verzenden)
- formaat: A-5
- 108 bladzijden zwart/wit
- luxe pocket; omslag inclusief laminaat
- Binnenwerk: 320 x 460 L 100 Wit
- Omslag: Prodigital Indigo Gloss 320 x 460 B 250 Wit
- hoogwaardige papierkwaliteit voor een zeer lange levensduur
"Heidens Jaarboek 2011"
Is
Te Koop
HJB 2011 (nr.9)
Trots melden we dat het negende Heidens Jaarboek
klaar is.
Honderd-en-vier bladzijden heidendom, rijkelijk geïllustreerd.
De onderwerpen zijn dit jaar:
- Externsteine: een bezoek waard (door Boppo)
E en uitnodiging en foto-impressie van een heidens heiligdom.- Interview met Aat van Gilst (door Boppo)
Aat van Gilst, auteur van vele boeken over heidendom en folklore, vertelt over zijn leven en werk.
- De Baldermythe (door Boppo)
Een authentieke hervertelling van de Baldermythe, met de Edda als uitgangspunt.- Balder als symbool van de kringloop (door Boppo)
Wat vertelt de Baldermythe ons. Een overzicht van de meningen van onderzoekers, en een nieuwe hypothese van Boppo- Interview met Willem Schoorstra (door Boppo)
Willem Schoorstra, auteur van de nieuwe roman "Rêdbâd, Kronyk fan in Kening", vertelt over leven en werk.- Bezield landschap (doorMichiel de Nijs)
De betekenis van het landschap voor ons geestelijk leven, een persoonlijke weergave van Michiel.- Vijf sprookjes waarin een oude mythe verwerkt is (door Weorþan Koen, Gerard, Vincent en Zahk.)
Vijf sprookjes van 999 woorden, voorgelezen tijdens Joel 2010.
De redactie van de artikelen is door Boppo, Axnot, Paul en Arianne gedaan. De eindredactie door Boppo.
Bestellen
Het HJB is te bestellen door een E-mail te sturen naar [grimmsma
@ live.nl] mét je adresgegevens. Ik stuur je vervolgens de
betalingsgegevens.
Specificaties van het
HJB 2011:
- prijs: 9 euro (dit zijn de totale kosten van het boekje én het
verzenden)
- formaat: A-5
- 104 bladzijden zwart/wit
- luxe pocket; omslag inclusief laminaat
- Binnenwerk: Prodigital Indigo Gloss 320 x 460 L 100 Wit
- Omslag: Prodigital Indigo Gloss 320 x 460 B 250 Wit
- hoogwaardige papierkwaliteit voor een zeer lange levensduur
~~~
"Heidens Jaarboek 2010"
Is
Uitverkocht
HJB 2010 (nr.8)
Trots melden we dat het achtste Heidens Jaarboek
klaar is. Het mooiste tot nu toe! Honderd bladzijden heidendom, rijkelijk
geïllustreerd.
De onderwerpen zijn:
- Stellingwerf en de Stellingwervers (door Boppo):
Een beschrijving van de vele wetenswaardigheden van deze prachtige Saksische gemeente in de provincie Friesland, en de interessante geschiedenis van z'n bevolking. Waar liggen de 'roots' van deze Stellingwervers? Zijn het wellicht de heidense 'Stellinga' die voor het krijgsgeweld van de Karolingers gevlucht waren?
- Langobarden en de Kynokephalen (door Martin):
In middeleeuwse bronnen wordt beschreven hoe de Langobarden door een list een oorlog met een veel sterkere vijand wisten te voorkomen. Ze deden namelijk alsof ze bloeddorstige krijgers met hondenkoppen in hun midden hadden. Martin onderzoekt of dit een list was, of dat er in de rangen van deze stam daadwerkelijk een aan "wodan gewijde krijgerkaste" met hondenkoppen was.
- Hoofdstuk 5 uit Die geistige Welt der Germanen (vertaald door Irma):
In het hoofdstuk "De onvolmaakte ik" ontbloot Jan de Vries aan de hand van de handelingen en daden van de Germaanse mens uit de historische bronnen, zijn diepste zieleroerselen en psychologische drijfveren.
- Hoofdstuk 6 uit Die geistige Welt der Germanen (vertaald doorPaul):
In het hoofdstuk "Het probleem van de vormbeheersing" beschrijft Jan de Vries de ontwikkeling van de literaire en beeldende kunst van de oude Germanen. Ook geeft hij aan waarom er een verschil is tussen de wild kluwende Germaanse kunst en de harmonieus gestructureerde Romaanse kunst.
De redactie van de artikelen is door Boppo en Axnot gedaan. De eindredactie door Boppo.
Specificaties van het
HJB 2010:
- prijs: 9 euro (dit zijn de totale kosten van het boekje én het
verzenden)
- formaat: A-5
- 100 bladzijden zwart/wit
- luxe pocket; omslag inclusief laminaat
- Binnenwerk: Prodigital Indigo Gloss 320 x 460 L 100 Wit
- Omslag: Prodigital Indigo Gloss 320 x 460 B 250 Wit
- hoogwaardige papierkwaliteit voor een zeer lange levensduur
~~~
"Heidens Jaarboek 2009"
Is
Uitverkocht
Onderwerpen
Nederlands Heidendom bestaat dit jaar 9 jaar. Daarom een HJB dat helemaal aan Nederlands Heidendom gewijd is. De onderwerpen zijn:- de 9 jarige geschiedenis van Nederlands Heidendom in vogelvlucht;
- "9 jaar Nederlands Heidendom" een verdichtsel van Hedzer in 999 woorden;
- De heidense kleurendrieheid "zwart, rood, wit" een essay van Boppo;
en;
- de 18 voordrachten van 999 woorden die gehouden werden tijdens het Joelfeest van 2008 en het Midzomerfeest van 2009 .
"Heidens Jaarboek 2008"
Is
UITVERKOCHT
LET OP- Het Heidens Jaarboek 2008
ziet er anders uit dan vorig jaar; het is een echt pocketboekje geworden.
Lees meer hierover en meer over de inhoud van het HJB bij de toelichtingspagina
HJB 2008
Het zesde Heidens Jaarboek (HJB 2008) is uit. In deze pocket uitgave staan
vijf artikelen:
- Het Midwinterfeest;
- 5 opstellen met het spreekwoord "aan de heidenen overgeleverd
zijn";
- De naam van Koning Redbad;
- Cultische jaarfeesten en;
- Noordse Hekserij.
De tekening op de voorkant is van de hand van Dauwvoeter.
Bestellen
Het HJB is te bestellen door een E-mail te sturen naar [grimmsma
@ live.nl] mét je adresgegevens.
Ik stuur je vervolgens de betalingsgegevens.
Specificaties
van het HJB 2008:
- prijs: 9 euro (dit zijn de totale kosten van het boekje én het
verzenden)
- formaat: A-5
- 96 bladzijden zwart/
- luxe pocket
- Binnenwerk:
2-zijdige luxe zw-w print op 100-gr satin papier.
- Omslag: 1-zijdige kleurenprint op 250-gr satin papier met glanslaminaat.
"Heidens Jaarboek 2007"
2e druk
Is
UITVERKOCHT
HJB 2007
Het vijfde Heidens Jaarboek (HJB 2007) is uit. In deze uitgave staan vier
artikelen:
- Een heidens midzomerfeest door Boppo;
- De betekenisverandering van het begrip ’Heiden’ door Axnot en
Boppo;
- De vertaling van het tweede hoofdstuk van het boek ‘Die geistige
Welt der Germanen’ van Jan de Vries door Paul, en;
- Kabouters en het heidendom door Olaf .
Er staan twee tekeningen in van de hand van
Dauwvoeter.
Bestellen
Het HJB is te bestellen door een E-mail te sturen naar [grimmsma
@ live.nl] mét je adresgegevens.
Ik stuur je vervolgens de betalingsgegevens.
Specificaties van het HJB 2007:
· prijs: 5 euro + verzendkosten
· formaat: A-5
· 90 bladzijden zwart/wit 120 grams papier (laserprint)
· kaft: zwart/wit 190 gram papier
· zwarte metalen ringband
HELAAS IS HET
"Heidens Jaarboek 2006"
UITVERKOCHT
Het vierde Heidens Jaarboek (HJB 2006)
is uit. In deze uitgave staan drie artikelen met het thema heidendom.
Het eerste artikel is een beschrijving van het wetenschappelijke leven
en werk van de oudgermanist Jan de Vries. Het tweede en derde artikel
zijn vertalingen door Hedzer en Boppo van het 3e en het 7e hoofdstuk uit
het meesterwerkje van De Vries: "Die geistige Welt der Germanen".
De Vries beschrijft in hoofdstuk 3 van Die geistige Welt de levenshouding
en de normen en waarden van de Germanen in het stamverband. Daarbij komen
onder meer noties aan bod als 'trouw', 'moed' en 'eer'; de verhouding
tussen het individu en de gemeenschap; de voorouderverering; mannenbonden
en het gevolgschap; en het fenomeen van de bloedwraak. In het laatste
hoofdstuk (H7), wordt een kijkje gegeven in de belevingswereld van de
religieuze mens in de Oudgermaanse tijd. Het behandelt de verhouding van
de Germanen tot hun goden en de voorstellingen van het leven na de dood.
Daarbij komen aan bod de begrippen 'heilig', 'offers', 'offerfeesten'
en 'offerhandelingen'.
Specificaties van
het HJB 2006:
· prijs: 6 euro + verzendkosten
· formaat: A-5
· 90 bladzijden zwart/wit 120 grams papier (laserprint)
· kaft: zwart/wit 200 gram papier
· zwarte metalen ringband
HELAAS IS HET
"Heidens Jaarboek 2005"
UITVERKOCHT
Het derde Heidens Jaarboek (HJB) is uit. In deze uitgave staan drie artikelen met het thema heidendom. De drie artikelen zijn: Germaanse cultische jongens- en krijgerbonden door Boppo Grimmsma, De Germanen en hun oorsprong door Willem en Kallemooi het Schiermonnikoogse lentefeest door Axnot,
Wederom zijn de artikelen gefundeerd op meningen uit de wetenschappelijke literatuur, maar niet verstoken van gewaagde hypotheses.
Dit jaar een extra dikke uitgave; het HJB 2005 heeft bijna twee keer zoveel tekst dan de vorige twee uitgaven.
Inhoud van het Heidens Jaarboek 2005
Germaanse
cultische jongens- en krijgerbonden
door Boppo Grimmsma
1 INLEIDING
2 SOCIOLOGISCHE GRONDVORMEN (GEMEENSCHAP, MAATSCHAPPIJ EN BOND)
2.1 DE GEMEENSCHAP EN DE MAATSCHAPPIJ
2.1.1 Gemeenschap (bloedverwantschap, traditie en noaberschap)
2.1.2 Maatschappij (rationele en contractueel vastgelegde maatschap van individuen)
2.2 BOND (DE 'GEVOELSBELEVING' BINDT DE GROEP)
2.3 VREEMDELINGEN EN VERWANTEN
3 ETNOLOGIE EN MANNENBONDEN
3.1 ETNOLOGIE EN DE MANNENBONDEN
3.2 BESCHRIJVING EN DEFINITIE VAN MANNENBOND EN AANVERWANTE FENOMENEN
3.2.1 Omschrijving van het begrip 'mannenbond'
3.2.2 De definitie van cultische mannenbonden / jongensbonden
3.2.3 De bindende substatie van een bond: gemeenschappelijk beleven
3.2.4 Initiatie
3.2.5 Extase
3.2.6 Leeftijdsklassen
3.2.7 Geheimbonden
4 RELIGIEGESCHIEDENIS EN DE GERMAANSE MANNENBOND
5 GEMEENSCHAP EN BOND BIJ DE GERMANEN
5.1 DE GERMAANSE GEMEENSCHAP: SIBBE EN STAM
5.2 DE GERMAANSE BOND: CULTISCHE JONGENSBOND
5.2.1 Kenmerken van jongensbonden bij Indo-europese volken
5.2.2 Kenmerken van Germaanse jongensbonden
5.2.2.1 Initiatieriten (sterven, dood en wedergeboorte)
5.2.2.1.1 Fase 1. Sterven
5.2.2.1.2 Fase 2. Dood zijn
5.2.2.1.3 Fase 3. Wedergeboorte
5.2.2.2 Uiterlijke kenmerken
5.2.2.2.1 IJzeren ring en hoofdhaar
5.2.2.2.2 Wolfs- en berenvellen
5.2.2.2.3 Wolfsnamen
5.2.2.2.4 Stichters van gemeenschappen, steden en staten
5.2.2.2.5 Het rituele zwaarddansen
5.2.2.2.6 Maskers
5.2.2.3 Het dodenleger
5.2.2.3.1 De mythe: einherjar
5.2.2.3.2 De sage: woedende heer
5.2.2.3.3 De werkelijkheid: haryaz
5.3 DE GERMAANSE BOND: CULTISCHE KRIJGERBOND (KRIJGSHEER EN VOLGELINGEN)
5.4 EXCURSIE: VROUWENBONDEN
De Germanen
en hun oorsprong
door Willem
0 AFKORTINGEN EN VERDUIDELIJKINGEN
1 INLEIDING
2 DE GERMANEN
2.1 DE KLASSIEKE BRONNEN
2.2 RELIGIEUS / CULTURELE BRONNEN
2.3 TAALKUNDIGE BRONNEN
2.4 ARCHEOLOGIE
3 DE GERMANEN EN HUN INDO-EUROPESE WORTELS
3.1 INLEIDING 67 3.2 ONTSTAAN VAN HET PROTO-GERMAANS
3.3 INDO-EUROPESE MYTHOLOGIE
3.3.1 De Hemelgod
3.3.2 De Dondergod
3.3.3 Functionele driedeling van pantheon en samenleving
3.4 HERKOMST VAN DE INDO-EUROPESE VOLKEREN
3.4.1 De traditionele visie
3.4.2 Neolithische verspreiding van landbouw
3.4.3 Paleolithische continuïteits theorie (PCT)
3.4.4 De overgang naar het neolithicum
4 BRONNEN EN REFERENTIES:
5 APPENDIX A: TERMEN
Kallemooi, het Schiermonnikoogse
lentefeest
door Axnot van Fivelgo
1 INLEIDING
2 HET ONTSTAAN VAN PINKSTEREN EN HET FEEST DAT WIJ KENNEN
3 HET OPZETTEN VAN DE KALLEMOOI
4 HOE OUD IS HET KALLEMOOIFEEST?
5 KALLEMOOI ALS MEIFEEST
6 SCANDINAVISCHE ELEMENTEN IN DE EILANDER TAAL
7 PINKSTERFEEST (EILANDERLIED)
8 HET STELEN VAN DE HAAN
9 DE HAAN DIE MAAR NIET KRAAIEN WILDE
10 DE HAAN UIT DE KELDER
11 EEN HAAN STELEN OP AMELAND
12 KINDERSPELLETJES
13 'PINKSTERRIIDEN': VRUCHTBAARHEIDSOMMEGANGEN
14 DE HAAN TERUG NAAR DE RECHTMATIGE EIGENAAR
15 EEN NOG IMMER SPRINGLEVENDE EILANDER TRADITIE
16 VROEGER GEZELLIGER
17 GEBRUIKTE LITERATUUR:
HELAAS IS HET
"Heidens Jaarboek 2004"
UITVERKOCHT
Het tweede "Heidens Jaarboek" is uit! In deze uitgave staan twee artikelen met het thema heidendom. Twee verhandelingen waarin we de cultuur van het Germaanse heidendom onderzoeken, en een levensbeschrijving van de heidense band Heidevolk, wiens eerste CD binnenkort uitkomt.
De twee artikelen, Herkomst van de runen door Boppo Grimmsma en Germaanse persoonsnamen door Ansuharijaz, zijn gefundeerd op meningen uit de wetenschappelijke literatuur, maar niet verstoken van gewaagde hypotheses.
Inhoud van het Heidens Jaarboek 2004
Boppo Grimmsma
HERKOMST VAN DE RUNEN
Inleiding
De oorsprong van de runen en hun doel, volgens de Edda
Het runenschrift in de literatuur
Ontstaan van het schrift en het alfabet
Ouderdom en vondstlocaties van de oudste runen
FUTHARK vondsten
Ontleningprincipes
Vormverklaring en vormregels
De opvallende overeenkomsten tussen het Latijnse alfabet en het futhark
Vreemde volgorde van het futhark en de begripswaarden
De meningen over welke Germaanse stam de runen bedacht
De bedenkers van het futhark en de noodzaak van het runenschrift
Conclusies
Een runisch koninkrijk? Literatuurlijst
De herkomst der Runen
"Wanneer, waar en waarom?" Deze vragen over
de ouderdom, de herkomst en de reden voor het uitvinden van de runen is
al heel vaak gesteld, maar nog steeds niet bevredigend beantwoord.
Niet dat er in wetenschappelijke kring twijfel is, dat de runen aan een
ander alfabet ontleend zijn, en dat dit "moederalfabet" een Zuideuropees
alfabet moet zijn, er is echter geen overeenstemming over welk Zuideuropees
alfabet dit zou moeten zijn, en wanneer en waar die ontlening gebeurd
is. Het Griekse-, of het Noorditalische- (Noordetruskische-), of het Latijnse
alfabet komen vanwege de grote overeenkomsten in aanmerking. De ontlening
van de runenrij zou, volgens de runologen, in de eeuwen rond het jaar
nul gebeurd moeten zijn.
De oudste archeologische runenvondsten dateren van de tweede eeuw na onze
jaartelling (n.o.j.) en zijn gevonden in Noord-Europa; in Denemarken,
Noorwegen en Zweden. Dit kan twee dingen betekenen: het "voorbeeldalfabet"
is door Griekse- /Latijnse handelaren naar Noord-Europa gebracht, of door
Noordgermaanse volksverhuizers mee terug genomen naar hun geboortegrond.
In dit artikel wil ik de huidige ideeën bespreken over de herkomst van
de runenrij.
Ik geef aan wie de bedenkers van het futhark (de runenrij) zouden kunnen
zijn, en wanneer en waar de ontlening gebeurde. En van welk mediterraan
alfabet dit gebeurd zou kunnen zijn. Ik behandel, soms iets aangepast,
de meest voor de hand liggende theorieën en geef een eigen conclusie.
-----------------------------------
Ansuharijaz
GERMAANSE PERSOONSNAMEN
Bijnamen
Persoonsnamen
Regels voor persoonsnamen
Schrijfwijze
Geloof en rituelen rondom de naamgeving
Namen voor de elite
Namen die afkomst aangeven
De overgang van heidense naar Christelijke namen
Voorbeelden van oud-Germaanse persoonsnamen
Naamelementen
Achternamen
Stelling
Literatuurverwijzing
Bronvermelding
Internetkoppelingen
Germaanse persoonsnamen
Hoewel dit onmogelijk met zekerheid te
zeggen is, zullen de eerste persoonsnamen die mensen zijn gaan gebruiken,
waarschijnlijk bijnamen zijn geweest die iets te maken hadden met het
uiterlijk, het karakter, of de gedragingen van de persoon. De Germanen
kozen bij voorkeur krijgshaftige namen voor hun kinderen, waarmee zij
hen dapperheid, wapenvaardigheden, roem, en overwinningen toewensten.
In dit artikel behandelt Ansuharijaz een heel aantal wetenswaardigheden
over de naamgeving bij onze Germaanse voorouders.
-------------------------------------------
HEIDEVOLK
Levensbeschrijving van Heidevolk
........................."In de zomer van 2002 hebben Sebas (gitaar) en Paul (bas) het idee voor Heidevolk ontwikkeld. Om de band compleet te maken zijn zij op zoek gegaan naar muzikanten die hetzelfde idee hadden voor Heidevolk als band. Al snel vonden zij Joost voor de drum, Niels op gitaar en Joris en Jesse als zangers. Hiermee hebben wij ons eerste album opgenomen; "De strijdlust is geboren". "......................
Aldus begint de eerste alinea van de levensbeschrijving van Heidevolk, de rest leest u in het Heidens Jaarboek 2004
HELAAS
IS HET
"Heidens Jaarboek 2003"
UITVERKOCHT
NB. de teksten zijn te lezen op deze webstek onder het kopje "Verdiepingsteksten"
Een jaarlijks terugkerende activiteit van het "Nederlands Heidendom" zal zijn het uitgeven van het Heidens Jaarboek.
Wat is
het Heidens Jaarboek?
In dit zesenzestig bladzijden tellende boekwerkje worden drie onderwerpen
uitgediept, die te maken hebben met het Nederlandse heidendom. De drie
essay's zijn gefundeerd op wetenschappelijk onderzoek, maar niet verstoken
van gewaagde hypotheses. We kiezen voor een "jaar"-boek, zodat
we de tijd hebben om de onderwerpen goed uit te diepen.
Deze publicatie heeft geen politieke bedoelingen en de teksten hebben
geen "new age" grondslag.
Welke onderwerpen?
De onderwerpen van dit jaar zijn Uileborden, Sinterklaas
en Beowulf.
De onderwerpen worden eerst toegelicht, en vervolgens wordt de heidense
oorsprong en de heidense betekenis beschreven. De onderwerpen zijn met
dit thema nog niet eerder zo uitvoerig beschreven. Je leest dus echt iets
nieuws.
Inleidingen
van de drie essay's uit het Heidens Jaarboek 2003
DE ZWANEN OP HET ÛLEBOERD, MEER DAN OPSMUK?
Inleiding
De oorsprong en de betekenis van het driekantige bord, met daarop twee sierlijke zwanehalzen, zoals die nu nog op veel daken van Friese boerderijen voorkomt, is het onderwerp van veel speculatie geweest. De heersende mening is dat het zogenaamde ûleboerd een uiting van volkskunst is, die haar oorsprong in de 16e eeuw vindt.
Na het onderzoeken van verschillende bronnen, twijfel ik aan de juistheid van deze mening. Ik kom tot de conclusie dat de zwanen op het dak, vele eeuwen ouder zijn, en een betekenis hebben die aan de heidense mythologie ontleend is.
Als uitgangspunt voor dit artikel stelde ik de volgende twee vragen: Hebben de zwanehalzen, op de uiteinden van de nok van veel boerderijen in de provincie Fryslân , een heidense oorsprong? Zo ja, welke betekenis heeft die versiering van het ûleboerd dan gehad?
Voordat bovenstaande vragen beantwoord konden worden, moest ik de ouderdom van het ûleboerd onderzoeken. Mocht namelijk blijken dat het ûleboerd een redelijk recente creatie van lokale timmerlui is, dan is een heidense oorsprong en betekenis uit te sluiten.
VERBERGT WODAN ZICH ONDER DIE MIJTER?
Inleiding
Sinterklaas is een goedheilig man met vreemde gewoontes en vreemde kostgangers. Voor 1945 werden de curieuze tradities verklaard als volksgebruiken uit een heidens verleden.
Jos Schrijnen, een nestor van de Nederlandse Volkskunde, schrijft in zijn Nederlandsche Volkskunde uit 1933 het volgende over Sinterklaas: ……..Sint Nikolaas (6 Dec.) Een groote, krachtige gestalte te paard, den staf in de hand, den mijter op het hoofd, den ruim-geplooiden bisschopsmantel om de schouders geslagen, - zoo stelt zich de kinderwereld den heiligen bisschop van Myra voor. Hij lijkt inderdaad veel op de figuur van Wôdan, het rijzige lichaam in den donkeren mantel gehuld, waarin hij zijn beschermelingen door de lucht draagt, en gezeten op zijn trouwe schimmel Sleipnir………Na '45, hebben Nederlandse volkskundigen waarschijnlijk geen onderzoek meer gedaan naar de verbanden tussen heidense mythen en het huidige Sinterklaasfeest. Een kijkje op de internetpagina over Sinterklaas van het gerenommeerde Meertens Instituut, is teleurstellend. Meer dan een badinerende opmerking over de onderzoekers van "oud-Germaanse elementen" staat er niet. Dat er een ononderbroken lijn zou kunnen bestaan tussen Germaanse Midwinterfeesten en huidige Sinterklaasgebruiken, was te controversieel voor Neerlands etnologen. Vreemd is dat in de literatuurlijst van Meerten's webpagina een werk van Louis Janssen staat: Nicolaas, de duivel en de doden. In dit boek wordt de continuïteit van mythen, riten en feesten uit de heidense tijd en sommige Sint-Nicolaasgebruiken van tegenwoordig zorgvuldig uitgewerkt! De inhoud van dit boek staat haaks op de stellingen van het Meertens Instituut. Hebben de etnologen wel kennis genomen van de inhoud?
Reden genoeg om de zaken eens op een rijtje te zetten en de vraag te stellen:"Verbergt Wodan zich onder die mijter?".
BEOWULF
Wat is er heidens in de Beowulf?
Inleiding
Om een indruk te krijgen hoe onze heidense voorouders tegen het leven en de wereld om zich heen aankeken, zijn we aangewezen op Oudgermaanse teksten.
Oudgermaanse mythen, sagen en heldenverhalen zijn vooral in Scandinavië bewaard gebleven. In Nederland zijn slechts een twintigtal korte runeninscripties en een optekening van het Friese volksrecht overgeleverd. Uit deze bronnen valt helaas weinig informatie over een levensbeschouwing te halen.
Christelijke bronnen, zoals de levensbeschrijving van heiligen (Liudger en Bonifatius) geven geen, of een vertekend beeld van het heidendom.In Nederland werden wel mythen, sagen en heldenverhalen verteld. De naam van één van de dichters is bekend: Bernlef. Deze Friese dichter/zanger leefde in de tweede helft van de achtste eeuw. Er wordt van Bernlef verteld dat hij de daden van zijn voorouders en hun veldslagen, onder begeleiding van een harp, voordroeg. Zijn verhalen hadden een heidense levensbeschouwing en gingen over de roemrijke daden van het Friese koningsgeslacht.
In de achtste eeuw was de kerstening van Fryslân in volle gang. Bernlef is waarschijnlijk de laatste heidense bard van Nederland geweest. De Friese dichter nam zijn verhalen mee het graf in. Christelijke monniken, die onder Frankisch patronaat stonden, verfoeiden zulke heidense verdichtsels en hebben ze nooit op schrift gezet. Ook was er was geen gekerstend Fries koningshuis dat de daden van zijn roemrijke voorvaderen op schrift liet zetten, zoals Karel de Grote in Frankrijk en Alfred de Grote in Engeland dat wel gedaan hebben. Na de dood van Koning Redbad in 719, werd Fryslân namelijk onderworpen door Karel Martel (Frank en christen). Het Friese volk verloor haar vrijheid, haar koningshuis en haar culturele erfgoed.
Bij verhalen die verloren gegaan zijn moeten we denken aan mythen, stamsagen, afstammingsverhalen van koningsgeslachten, historische gebeurtenissen, volksgebruiken etc.. Alles wat de Friezen geloofden en meegemaakt hadden ging verloren. De komst van het christendom was een intellectuele ramp.
Gelukkig is Beowulf, een in Engeland geschreven heldengedicht, bewaard gebleven. Het verhaal speelt zich af in Denemarken en Zweden van de vroege middeleeuwen. In sociaal en cultureel opzicht verschilden deze volken nauwelijks van de stammen die in het vroeg middeleeuwse Nederland leefden. Het Oudengelse Beowulf gedicht is dus een waardevolle bron om een aantal levensbeschouwingen van onze heidense voorouders te onderzoeken. In dit artikel vertel ik iets over de achtergrond van het gedicht, en over de sociale en culturele verhoudingen in een heidense samenleving zoals beschreven in Beowulf.
Specificaties:
· prijs: 5 euro + verzendkosten (nb. dit is de kostprijs
voor het maken van het boekje)
· formaat: A-5
· 66 bladzijden zwart/wit 120 grams papier (laserprint)
· kaft: zwart/wit 200 gram papier
· zwarte metalen ringband
· 172 literatuurverwijzingen